- Hortus ter Saksen VZW

Zoek
Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Onderdelen

Dreiging van de Aziatische hoornaar
Zondag  10 februari 2019, 9 – 12  uur
(Foto: Belga)
In 2017 zijn voor het eerst nesten van Aziatische hoornaars gevonden in Vlaanderen. Dat betekent dat de invasieve exoot, die bijenkasten plundert, hier niet snel meer zal verdwijnen. 
Uit de top van een kale linde op een boerenerf in het West-Vlaamse Westouter, deelgemeente van Heuvelland, heeft de brandweer een nest verwijderd van de Aziatische hoornaar. Er werd al een kleiner nest opgeruimd uit een schuurtje in het nabijgelegen Poperinge. “We zaten erop te wachten”, zegt Dries Laget, een medewerker van de Universiteit  Gent die de nesten zal onderzoeken. “Nu is het zeker: de soort heeft zich hier gevestigd.”
De Aziatische hoornaar is een grote wespensoort die niet in Europa voorkwam tot ze in 2004 in Frankrijk opdook, vermoedelijk als verstekeling in een lading Chinees aardewerk. In tussentijd hebben de dieren zich verspreid doorheen Frankrijk. Ze doken al op in Italië en het Verenigd Koninkrijk. Enkele jaren geleden werd het eerste nest in Wallonië gevonden.
Het eerste Vlaamse nest werd gemeld door Dirk Desmadryl, hoofdredacteur van het maandblad van de Vlaamse Imkersbond en eigenaar van het schuurtje waar het nest zich bevond. Desmadryls bijen leden al twee weken onder aanvallen van Aziatische hoornaars, die de kasten binnendringen en bijen doden. Als hij niet al over het dier had geschreven, had hij het naar eigen zeggen niet meteen herkend.
Zowel de Europese als de Aziatische hoornaar dringt bijenkasten binnen, maar aangezien de Europese honingbijen samen met de inheemse hoornaar geëvolueerd zijn, hebben ze geleerd hem als een vijand te herkennen en zich ertegen te verweren. Dat doen ze door de indringer te omsingelen en zo hard te zoemen dat hij sterft van oververhitting. Het zal nog vele generaties duren eer ze dat ook met de Aziatische zullen doen.
In Vlaanderen waren eerder dit jaar al verschillende Aziatische hoornaars gesignaleerd. Geïnspireerd door onheilspellende berichten werden ook al verschillende inheemse hoornaars ondeskundig doodgemept. De nesten die in West-Vlaanderen gevonden zijn, hingen er al langer, maar vielen nu pas op omdat de bomen hun bladeren verliezen. Ze waren al bijna  uitgestorven, zoals hoornaarsnesten dat elke winter doen – in tegenstelling tot bijenvolken, die samen overwinteren. Uit het nest in Westouter zijn zeker al tientallen koninginnen uitgevlogen, die nu op een beschutte plaats overwinteren. Daarvan zal vermoedelijk een vijftal de winter overleven om in het voorjaar een nieuw nest te beginnen. Intussen zijn er ook al nesten in Belsele en Sint-Niklaas gevonden. We kunnen er ondertussen zeker van zijn dat ze zich over gans Vlaanderen verspreiden. Tim Adriaens, expert invasieve exoten bij het Instituut voor Natuur en Bosonderzoek (Inbo), betwijfelt of de invasie nog veel vertraagd kan worden. “In Frankrijk zien we dat je al 95 procent van de nesten moet verwijderen, wil je de opmars met 40 procent vertragen. Een immense inspanning. Ze staan op de Europese zwarte lijst, dus we moeten ze bestrijden, maar binnen tien jaar zullen we waarschijnlijk aan populatiebeheer doen, zoals nu al met bijvoorbeeld de Canadese gans gebeurt.
Om bijenvolken te beschermen, worden in Frankrijk metalen rasters geplaatst, waardoor de kasten onbereikbaar worden voor de hoornaars, maar niet voor de bijen. Een deel van de bijen zal dan nog altijd in de vlucht worden gevangen, maar de stress binnen de kast neemt af, waardoor het volk een betere kans heeft om te overwinteren.
De invasie baart zorgen, omdat de bijen al worden bedreigd door pesticidengebruik en door de varroamijt, ook uit Azië afkomstig. De Aziatische hoornaar doodt ook wilde insecten en spinnen, maar de honingbij heeft het nadeel dat ze in handige grote kasten geserveerd wordt en dat de dieren generatie na generatie geselecteerd zijn op eigenschappen die ze handelbaar maken voor imkers. Een oplossing kan zijn honingbijen opnieuw te kruisen met agressievere bijensoorten, zoals geprobeerd wordt in de strijd tegen de varroamijt. Chinese honingbijen (Apis cerana) zijn ook weerbaarder tegen de Aziatische hoornaar dan Europese (Apis mellifera), maar daar mag de oplossing niet gezocht worden, zegt Tim Adriaens. De introductie van exotische bijen zou ook onvoorspelbare ecologische gevolgen hebben.
o    Organisatie: Wase Imkersbond i.s.m. NEC Hof ter Saksen
o    Lesgever: Karel Schoonvaere, Honeybee Valley - UGent
o    Info: guido.vandeputte@telenet.be
o    Plaats: oranjerie Hof ter Saksen, Hof ter Saksendreef, 9120 Beveren
o    Gratis deelname

 
 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu